Bir eşya hukuku terimi olan gayrimenkul, genellikle ekonomik bir terim olarak kullanılır; arsa, arazi, bina, apartman, işyeri, konut gibi tapu kütüğüne bağımsız sayfaya kaydedilen taşınmazları ve sürekli haklar ile kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümleri konu alan bir hukuk dalıdır. Eşya hukuku, mülkiyet hukuku, medeni hukuk ile yakından ilişkilidir.
Gayrimenkul hukuku, tapu ve tescil davaları başta olmak üzere, istihkak, kamulaştırma, kira bedeli tespiti, ortaklığın giderilmesi ve tescil davaları gibi konuları kapsamaktadır.
Emlak hukuku, diğer adıyla konut hukuku; gayrimenkul hukukunun konut taşınmazları ile ilgili kısmını konu alır. Alım-satım sözleşmelerinin hazırlanması ve düzenlenmesi, genel anlamda gayrimenkul danışmanlığı, gayrimenkul satış vaadi, ekspertiz hizmetleri, hukuki durum tespiti gibi hususlar, emlak hukukunun içinde yer almaktadır.
Gayrimenkul dava türleri; tapu davaları, istihkak davaları, kamulaştırma davaları, kira davaları, izale-i şuyu davalarıdır.
- Tapu davaları; tapu tescil ve iptali gibi dava türlerini kapsar. Mülkiyet hakkını içerir. İmar uygulaması, mirastan mal kaçırma, vekaletin kötüye kullanımı ve tapu üzerinde hak sahibi olan kişinin hukuki ehliyeti olmaması gibi nedenlerle bu dava açılır.
- İstihkak davaları; taşınmazın haksız olarak işgal edilmesi sonucunda açılır. Zilyetliği haksız yere elinden alınan kişinin bu davayı açmaya hakkı bulunur.
- Kamulaştırma davaları; kamu yararı gözetilerek açılan bir dava türüdür. Devlet özel mülklere, değeri kadar ödeme yapılarak kamulaştırma yapmaktadır.
- Kira davaları; mal sahibi veya kiracı açar. Kira bedelinin belirlenmesi, tahliye davaları gibi alt dalları bulunur. Kira sözleşmesinden kaynaklı uyuşmazlıklar da kira davalarına sebebiyet verebilmektedir.
- İzale-i Şuyu davaları; taşınır veya taşınmaz üzerinde birden fazla ortak olması durumunda açılır. Diğer ismiyle ortaklığın giderilmesi davasıdır.